Quick recall · 233 cards
Short MCQ-style retrieval prompts. Tap a card to reveal the answer.
PYQ
Tap to reveal →
निम्नलिखित वैशिष्ट्यापैकी भारतीय राज्यघटनेचे कोणते वैशिष्ट्य योग्य आहे?
A) पूर्णपणे संघीय स्वरूप
B) लिखित, कठोर आणि लवचिक
C) एकट्याच देशाची कॉपी
D) कधीच दुरुस्ती होत नाही
B · लिखित, कठोर आणि लवचिक
PYQ · 2023
Tap to reveal →
भारतीय संविधान के भाग III में कौन से अनुच्छेदों में मूलभूत अधिकारों का वर्णन किया गया है?
A · अनुच्छेद 12-35
भारतीय संविधान के भाग III (अनुच्छेद 12 से 35) में मूलभूत अधिकार वर्णित हैं। संपत्ति का अधिकार (अनुच्छेद 31) को 44वें संशोधन द्वारा हटा दिया गया। विकल्प A सही है क्योंकि यह पूर्ण सीमा दर्शाता है[4].
PYQ · 2022
Tap to reveal →
संविधान (86वें संशोधन) अधिनियम, 2002 ने मूलभूत अधिकार के रूप में कौन सा नया अधिकार जोड़ा?
B · शिक्षा का अधिकार
86वें संशोधन अधिनियम, 2002 ने अनुच्छेद 21A जोड़ा, जो 6-14 वर्ष के बच्चों को मुफ्त और अनिवार्य शिक्षा का मूलभूत अधिकार प्रदान करता है। यह RTE अधिनियम का आधार है। विकल्प B सही है[4].
PYQ · 2020
Tap to reveal →
भारतीय संविधान सभा ने मूलभूत हक्क को कितने अनुच्छेदों में सम्बोधित किया? (MPSC PYQ आधारित)
A · अनुच्छेद 12 से 35
संविधान सभा ने मूलभूत अधिकारों को अनुच्छेद 12 से 35 तक सम्बोधित किया। विकल्प B गलत व्याख्या है। सही उत्तर A है[6][4].
PYQ · 2021
Tap to reveal →
Under the Indian Constitution, concentration of wealth violates:
B · The Directive Principles of State Policy
PYQ
Tap to reveal →
Which of the following articles were added to the Directive Principles of State Policy through the 42nd Constitutional Amendment Act, 1976?
A · Articles 39, 39A, 43A, and 48A
PYQ
Tap to reveal →
सरकारिया आयोग की नियुक्ति किस वर्ष की गई थी?
B · 1983
PYQ
Tap to reveal →
सरकारिया आयोग की सिफारिशें किससे संबंधित थीं?
C · केंद्र और राज्यों के बीच संबंधों से
PYQ
Tap to reveal →
भारतीय संविधान के किन अनुच्छेदों में केंद्र और राज्यों के बीच विधायी संबंधों की चर्चा की गई है?
B · अनुच्छेद 245-255
PYQ
Tap to reveal →
केंद्र-राज्य प्रशासनिक संबंधों का अध्ययन किन संविधान अनुच्छेदों के तहत किया जाता है?
C · अनुच्छेद 256-263
PYQ
Tap to reveal →
शक्तियों के वितरण को विनियमित करने वाले भारतीय संविधान के कौन से दो अनुच्छेद हैं?
B · अनुच्छेद 245 और 246
PYQ
Tap to reveal →
राष्ट्रीय आणीबाणी घोषित करण्यासाठी संविधानातील कोणती कलम वापरली जाते?
B · कलम 352
PYQ · 2022
Tap to reveal →
'सशस्त्र बंड' हा शब्द संविधानात कोणत्या दुरुस्तीद्वारे जोडला गेला?
C · 44 व्या घटनादुरुस्तीने
PYQ
Tap to reveal →
भारतातील राष्ट्रीय आणीबाणी कधी घोषित करण्यात आली?
C · 1975
PYQ
Tap to reveal →
राष्ट्रीय आणीबाणीचा प्रारंभिक कालावधी किती होता?
B · 6 महिने
PYQ
Tap to reveal →
भारतीय संविधानातील कोणती कलम आर्थिक आणीबाणीशी संबंधित आहे?
C · कलम 360
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेची मुख्य वैशिष्ट्ये कोणती आहेत? ()
B · लिखित, कठोर आणि लवचीक
भारतीय राज्यघटना लिखित, कठोर आणि लवचीक आहे, कारण ती समस्यांचे लिहिलेली असून बदलण्यासाटी कठोर प्रकरीया आहे, पण गरजेनुसार तिला बदलता येते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेचे स्वरूप कसे आहे? ()
C · संयुक्त संघीय आणि एकात्मिक
भारतीय राज्यघटना हा एक संयुक्त संघीय आणि एकात्मिक स्वरूपाचा आहे ज्यामध्ये केंद्र आणि राज्यांमध्ये अधिकार स्वतंत्र स्वरूपाचे आहेत.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेमध्ये किती मुख्य भाग, कलमे आणि अनुच्छेद आहेत? ()
A · 22 भाग, 395 कलमे, 12 अनुच्छेद
भारतीय राज्यघटनेमध्ये 22 भाग, 395 कलमे, आणि 12 अनुच्छेद आहेत, ज्यात वेगवेगळ्या विषयांवर नियम नमूद आहेत.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेचा प्रमुख लवचीक आहे? ()
B · कठोर आणि लवचीक
भारतीय राज्यघटना कठोर अशी लवचीक आहे, म्हणजे त्यात बदल करण्याची प्रक्रिया कठिण आहे पण गरजेनुसार शक्य आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत संविधान बदलण्याची प्रक्रिया अवलंबली जाते? ()
B · कठोर प्रक्रिया
भारतीय राज्यघटना बदलण्याची प्रक्रिया कठोर आहे ज्यासाठी संविधानिक आयोग बहुमत आवश्यक असून बदलासाठी राजांसभेची संमती देखील लागते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेच्या संज्ञीय स्वरूपाचा मुख्य वैशिष्ट्य कोणते आहे? ()
A · केंद्रीय आणि राज्य सरकार यांच्यात स्पष्ट अधिकार वितरण
भारतीय राज्यघटनेच्या संज्ञीय स्वरूप केंद्री आणि राज्य सरकार यांच्यात अधिकारांचे स्पष्ट वितरण सुनिश्चित करते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत शक्तींचे विभाजन कसे केले आहे? ()
A · केंद्र व राज्ये यांच्यात
भारतीय राज्यघटनेत केंद्र आणि राज्य सरकार यांच्यात प्रशासनिक, कायदेशीर व वैत्तीय अधिकारांचे विभाजन केले आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेला कौनत्या स्वरूपाचा आहे? ()
C · कठोर पण लवचीक
भारतीय राज्यघटनेला कठोर असूनही लवचीक आहे म्हणजे ती सहज बदलता येत नाही पण आवश्यकतेनुसार बदल करता येतो.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेमध्ये "कठोर" या वैशिष्ट्याचा अर्थ काय? ()
B · संविधानेत बदल करण्यासाठी कठीण व प्रक्रमात्मक आहे
"कठोर" म्हणजे संविधान बदल करणे असाधारणपणे विशेष प्रक्रियात्मक लांबट आहे, त्यामुळे तो बदलणे कठीण आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेचे मुख्य उद्दिष्ट कोणते आहे? ()
A · लोकोशाही व्यवस्थेची स्थापना करणे
भारतीय राज्यघटनेचे मुख्य उद्दिष्ट लोकोशाही व्यवस्था स्थापना करणे व शासन व्यवस्थेचे समतोल राखणे आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत "लवचिक" वास्तुशिल्प का आवश्यक्त आहे? \(\)
A · कारण बदली आवश्यक असताना संरिवधान बदलता येवावा
लवचिकता अर्थात् आवश्यक्तेनुसार संरिवधानात बदल करून समाज बदलल्या वर्तमानाला परिमार्जित करता येते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटने कोनत्या प्रकरणी शासनी प्रार्णाली प्रोटोसाहन देते? \(\)
A · संघीय लोकशाही
भारतीय राज्यघटनेत संघीय लोकशाही शासन प्रार्णाली प्रोटोसाहित करते ज्यामध्ये केंद्र व राज्यांना समत्व राखला जातो.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेच्या केंद्रस्थानी नीवंत्रण कसे आहे? \(\)
B · केंद्र व राज्यांमध्ये आर्थिक नियंत्रण
भारतीय राज्यघटनेत केंद्र आणि राज्य सरकार यांच्यात आर्थिक नियंत्रण संतुलन राखण्यात आले आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत "सार्वभौमत्व" याचा अर्थ काय? \(\)
A · देशाचे पूर्ण स्वातंत्र्य आणि स्वतंत्र अस्तित्व असणे
सार्वभौमत्व म्हणजे देशाचे स्वराज्य उभे असून स्वतंत्र सत्ता असणे ज्यावर बाह्य हस्तक्षेप नाही.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत केंद्र व राज्य सरकार यांच्यात आर्थिक संबंधी क्षमता कशी आहे? \(\)
B · तीन यादींमध्यें - केंद्र, राज्य, सामायिक
भारतीय राज्यघटनेमध्ये आर्थिक संबंध केंद्र, राज्य व सामायिक यादी असे तीन भागांमध्ये विभाजले गेले आहेत.
Question bank
Tap to reveal →
भौतिक राग्योगतान कोणत्या प्रकारची आहे? \(\)
B · एकात्मिक संज्ञीय
भौतिक राग्योगतान एकात्मिक संज्ञीय स्वरूपाची आहे ज्यात केंद्राचा अधिकार महत्त्वाचा आहे पण राग्यांच्या अधिकार निश्चित आहेत.
Question bank
Tap to reveal →
भौतिक राग्योगतानेंत "लिखित" याचा वैज्ञानिक काय अर्थ आहे? \(\)
A · सर्व नीयम व कायदे लेखी स्वरूपात आहेत
भौतिक राग्योगतान एक लिखित दस्तावेज आहे ज्यात सर्व नियम व कायदे स्पष्ट लेखी स्वरूपात नमूद आहेत.
Question bank
Tap to reveal →
भौतिक राग्योगतानेंच्या "कठोर" आणि "लवचिक" येशिष्यांमुळे काय होऊ शकते? \(\)
A · संविधान बदलेला येशील पण कठीण असेल
भौतिक राग्योगतानमध्ये कठोर पण लवचिक प्रकार आहे, त्यामुळे संविधान बदल शक्य आहे पण त्यासाठी योग्य प्रक्रियांनी पालना करावे लागते.
Question bank
Tap to reveal →
भौतिक राग्योगतानांतील अधिकारसंपादन कसे केले जाते? \(\)
A · संसवैधानिक यादींवर अधिकारित
राग्योगतान अधिकारसंपादन केंद्र, राग्य व सामायिक यादींवर आधारित असून संविधानात स्पष्टपणे अधिकार वाटप होते.
Question bank
Tap to reveal →
भौतिक राग्योगतान लिहिलेली कशा आहे? \(\)
A · म्हणूनच तिला कायदा आधिक स्पष्ट आहे
लिखित संविधान असल्यामध्ये नियम आणि कायदे स्पष्ट असतात व त्यांचे पालन करणे सोपे होते.
Question bank
Tap to reveal →
भार्थीय राज्यघटनेत "एकात्मिक" याचा संबंध काय अर्थ आहे? \(\)
A · केंद्र शासनाला प्राबल्याचे अधिकार
एकात्मिकतेत केंद्रिकृत प्रधानमंत्र्य अशून केंद्र शासनला अधिक मोठ्या प्रमाणात अधिकार असतो.
Question bank
Tap to reveal →
भार्थीय राज्यघटनेत "सर्वांगिण" म्हणजे काय? \(\)
A · संविदान सर्व बाबींचा विचार करतो
भारतीय राज्यघटना सर्व प्रकारच्या सामाजिक, आर्थिक, राजकीय बाबींचा समावेश करते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत शक्तींचा विभाजन कोणत्या आधारावर आहे? \(\)
A · केंद्र, राज्य आणि न्यायपालिकांवर
भारतीय राज्यघटनेत कार्यपालिका, विधायिका व न्यायपालिका यांच्यात शक्तींचा स्पष्ट विभाजन आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत कोणत्या प्रकारे सत्ता आहे? \(\)
A · संविदान बदलेण्याच्या कठोर प्रक्रिये मधून
भारतीय राज्यघटना बदली करण्याची कठोर प्रक्रिया असल्यामुळे सत्ता केंद्रित न होणारी नाहिये.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेची "संपुर्ण" किंव्हा "समावेशक" स्वरूप कशामुळे आहे? \(\)
A · सरव घटकांचं अधिकार आणि कर्तव्य नमूद करणें
भारतीय राज्यघटनेत एक समावेशक दृष्टिकोन आहे जो सर्व घटकांंचे अधिकार, कर्तव्ये व भूमिका स्पष्ट करून ठरवतो.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत "राज्यघटनात्मक" म्हणजे काय? \(\)
A · कायद्यांच्या सर्वोच्च संरचनात्मक दस्तऐवज
राज्यघटनात्मक कायद्यान्ची सर्वोच्च साधन आहे ज्यात देशाचे शासनव्यवस्थेचे नियम नमूद असतात.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनाकडे कोणत्या अवयवाचे लिहिलेले आहे? \(\)
A · संपूर्णपणे लिहित स्वरूपात
भारतीय राज्यघटना संपूर्णपणे लिहित स्वरूपात आहे ज्यामुळे सर्वांसाठी खुले आणि ठोसा आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेचे बहुमत कसे आवश्य्क आहे? \(\)
A · विशेष बहुमतीने संविधान सुधारणा होतात
संविधान सुधारणा ठेवण्यासाठी विशेष बहुमती आवश्यक आहे ज्यामुळे संविधान स्थिर राहते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेचा अधिक कोणत्या तत्वावर आहे? \(\)
A · लोक्षणीय, संघीयता आणि न्यायदंडीयात्मक स्वरूपता
भारतीय राज्यघटना लोक्षणीय, संघीयता, न्यायदंडीय सत्ता आणि अधिकारांची उचीत विभागणी या तत्वांवर आधारीत आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनाला "शक्तींना संतुलन" कोणत्या प्रकरणे राखते? \(\)
A · केंद्र, राज्य व न्यायदंडीय अधिकार देता येण
भारतीय राज्यघटना तीं शासकांमध्ये शक्ती विभाजित करून संतुलन प्राप्त करते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेचा "एकात्मते"चा मुख्य आधार काय आहे? \(\)
A · देशातील एका ठिकाणी व स्थिरतेस मदत
एकात्मिक स्वरूपामुळे विविध राज्ये एकत्र राहू शकतात आणि देश एकसूत्री राहतो.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेची टिकाऊपणमध्ये मुख्य भूमिका यେते? \(\)
A · कठोर व सामायिक प्रकरण
भारतीय राज्यघटनेत संवादीन बडल्यासाठि कठोर व सामायिक अशि दोन टिकाऊपणची प्रकरण आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेचा प्रकरण कोठा आहे? \(\)
A · संघीय एकात्मिक
भारतीय राज्यघटनाः संघीय असूनी एकात्मिक स्वरूपाची आहे ज्याने केंद्र आणि राज्यांमध्ये संतुलन राखले आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेचा "लीखित" असण्याचे फायदे कोणते? \(\)
A · नियम स्पष्ट व सर्वांसाठी समान
लीखित असण्यामुळे नियम स्पष्ट सुलभ असून सर्व नागरिकांसाठी त्याचे पालन समान असते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेची कोणी वैशिष्ट्ये राज्यघटना काठी असल्या चे दाखवतात?
A · कळम बदलेल्या काठी आहेत
भारतीय राज्यघटनेत क ठो र आहेत कारण त्याचे कळम बदलेल्या परंपरामध्ये नीयमांच्या अधिक काठी आहेत, यामुळ त त्याला कठो र वैशिष्ट्य मानले जाते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेमध्ये केंद्र आणि राज्य सरकार यांमध्ये संबंध कसा आहे?
B · संघीय असून केंद्राला अधिक अधिकाऱ अस्तात
भारतीय राज्यघटना संघीय स्वरूपाची असून केंद्र शासनाला अधिक अधिकार देणं यात असून केंद्र आणि राज्यांच्या संबंधांमध्ये अधिकाऱांचे अस्थूलन दिसून येते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेचे स्वभाव कोणत्या वैशिष्ट्यांमुळे एकसंध आहेत?
A · लिखित स्वरूप आणि सर्वसाधारण लोकशाही तत्व
भारतीय राज्यघटना लिखित असून लोकशाही तत्वांवर आधारीत असून त्यात संध एकसंध आणि व्यवस्थित आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत लोकशाहीवादाचे कोणते तत्व महत्वाच आहे?
A · लोकशाहीचा सार्वभौमत्व लोकांत असणे
भारतीय राज्यघटनेत लोकतंत्रातील सार्वभौमत्व लोकांत असले पाहिजे, हे लोकशाहीचे प्रमुख तत्व आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटना मृत्यलयावर खालिलपैकी कोणती गोष्ट खरी आहे?
A · ही एक काठो र, लिखित आणि संघीय राज्यघटना आहे
भारतीय राज्यघटना लिहिती असून ती काठो र आणि संघीय स्वरूपाची असून ह्यापर्यंत योग्य आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेतील "लिखित" वैशिष्ट्याचं मुख्य कारण काय आहे?
A · स्पष्ट नियाम आखंडित कायदा व्यवाहार
लिखित संविधानामध्ये नियम स्पष्ट ठरतात आणि कायदा सर्वांवर रीतीने लागू होतो, तसेच काँटीही अस्पष्टता कमी होते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेतील मौलिक अधिकार कोणत्या स्वरूपाचे आहे?
A · संपूर्णत: लिखित आणि कायद्याद्वारे सुरक्षीत
मौलिक अधिकार राज्यघटनेत लिखित स्वरूपात आहे आणि योग्य विहाणे व न्यायालयीन संरक्षकांमुळे संरक्षित आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत कोणत्या प्रकारचे राज्यघटने स्वातंत्र्य आहे?
A · संघराज्यीय स्वरूप
भारतीय राज्यघटनेत संघराज्यीय स्वरूप आहे तसेच केंद्र आणि राज्य सरकार यांचे संबंध ठरलेले आहेत.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत केंद्राला कोणते अधिक अधिकार आहेत?
A · सदर प्रस्थासकीय, आर्थिक आणि कायदेशीर अधिकार
भारतीय राज्यघटनेत केंद्राला प्रस्थासकीय, आर्थिक आणि कायदेशीर बाबतीत विशेष अधिकार आहे ज्यामुळे त्याचा प्रभाव वाढतो.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत सुदारणांचा किस प्रकार केली जाते?
A · कठोर प्रक्रिये द्वारे ज्याचा बहुमत आवश्यक आहे
भारतीय राज्यघटनेत सुदारणांसाठी कठोर प्रक्रिया आहे ज्यात संसदेला दोनन्ही घरांनी बहुमत आवश्यक आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेचे लॉहित स्वरूप कोणत्या बाबतीत महत्त्वाचे आहे?
A · सरकारी कार्यवाहीमध्यೇ परदर्शकता सुनिश्चित करणे
लॉहित संविधानामध्ये सरकारी निर्णय आणि कायद्यात पारदर्शकता येते आणि लोकांमध्ये अधिकार सुनिश्चित होतो.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेचे संघीय स्वरूप संक्रमणारी वैशिष्ट्ये कोणती आहेत?
A · राज्य सरकारांची सत्ता आणि केंद्र सरकार नियंंत्रण
भारतीय घटनेत राज्यांना सरकारांची सत्ता असून केंद्रीकरण नियंंत्रित अधिकारांसह संघीय स्वरूप कायम आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेतील "लवचिकता" वैशिष्ट्याचा अर्थ काय?
A · काही कलमांना सोपी दुरुस्ती करता येणे
भारतीय राज्यघटनेत काही प्रकरणांनें दुरुस्ती करता येतात ज्यामुळे ती लवचिक संविधान आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत लोक्षाहिवादाचे मुख्य वैशिष्ट्य काय आहे?
A · सार्वभौमत्व लोकांत आहे
भारतीय राज्यघटनेत सर्वोच्च सत्ता लोकांमध्ये आहे आणि लोकशाही तत्व आदरित आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेमधे संघराज्यीय स्वरूपाचा अर्थ काय आहे?
A · केंद्र व राज्य सरकार दरम्यान सत्ता विभाजन
संघराज्यीय स्वरूपामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकार यांचा सत्ता विभागणी होते, ज्यामुले दोन्ही स्तरांवर सत्ता सुनिश्चित होते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राजयंत्रणेत मौलिक अधिकारांची सुरक्ष कशी केली आहे?
A · सर्वसामान्य कायदे आणि नियमयांनी संरक्षित केलेले आहेत
मौलिक अधिकारांना राजयंत्रणेत कायदे आणि नियमयांच्या माध्यमाने सुरक्षीत केले आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राजयंत्रणेत सुरक्षा महत्वाचे वैशिष्ट्य कोणते?
A · लिखित आणि कठोर स्वरूप
भारतीय राजयंत्रणा लिखित असून ती कठोर स्वरूपाची आहे, जी तिने प्रामुख्याने वैशिष्ट्य आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राजयंत्रणात सुरक्षा करण्यासाठी कोणते प्रकल्प आहे?
A · संशदा व काही बाबतीत राजयसभा द्वारे मंजुरी
संशदामध्ये बहुमतातून आणि कानीवाहीस राजयसभेच्या सहकार्याने सुधारणा केली जाते, ही कठीण प्रकल्प आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राजयंत्रणेत संंघराजकीय संरूपात मुख्य सक्रिय कोण आहे?
A · केंद्रीय सरकारकडे
संघराज्यीय भारतात केंद्र सरकारकडे अधिक अधिकार असून ते प्रमुख नेत्यात कार्य करतात.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राजयंत्रणेत "लवचिकता" कोनत्या प्रकराने दिसून येते?
A · बदल करणाऱ्याच्या विविद्ह पदद्दती अस्तित्वात असल्याने
भारतीय राजयंत्रणेच्या काळम सोपी पद्दतीने आणि काठिण पद्दतीने बदलता येतात, हे लवचिकतेचे लक्षण आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतिया राज्यघटनेचे कोणते वैशिष्ट्य तीनत्वमुळे महत्त्वपूर्ण आहे?
A · कठीण सुदारणा प्रक्रिया आणी लिंचित स्वरूप
भारतीय राज्यघटने कठीण सुदारणा प्रक्रिया आणी लिंचित स्वरुपामुळे तीनत्वाक अणि पक्के स्वरूप ठेवते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेतील संघराज्यीय प्रणालीत कोणती काय समाविष्ट आहे?
A · केंदर आणी राज्य सरकार यांचें अधिकार थरावीक असणे
भारतीय संघराज्यीय प्रणाली केंद्र-राज्य ह्यांमध्ये अधिकार वेगळे आहेत आणी कटाक्षाने निश्चित केलेले आहेत.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत लिहित स्वरूपसंवंधी काय व िधान कोणते?
A · राजघटनेचे स्वर निर्भार आणी अधिकार दस्तीवजाt स्पष्टी आहेत
भारतीय राज्यघटना एक लिखित दस्तावेज आहे, ज्यामध्ये स्वर निर्भार, अधिकार आणी जबाबदाऱ्या स्पष्टपणे नमूद आहेत.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत कोण अंशतः एक कारक कोणते आहे?
A · कलम बदळण्यासासाठी विशेषबहुमत लागतो
भारतीय राज्यघटनेत सुदारणा करण्यें कठीण आहे कारण त्रयस्थीय संविधाने विशेष बहुमत आवश्यक असते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत लिहितांत्रिक तत्व कोणते आहे?
A · सर्व सत्ता जनतेकडे असणे
भारतीय राज्यघटनेत प्रमुख तत्व म्हणजे सार्वभौमत्व लोकांमध्ये आहेत, जे लोकशाहीचे मूळ आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भौतिकीय राज्यघटनेचा कण कोण व लवचिक स्वरूप कसा आहे?
A · काही कालमे कटीण दुवरे सोपे बदळता येतात
भौतिकीय राज्यघटना ही कणाचा आणि लवचिक दोन्ही स्वरूपाची असून काही भाग सोप्या परिवर्तनातून आणि काही कटीण परिवर्तन बदळता येतात.
Question bank
Tap to reveal →
भौतिकीय राज्यघटनांतील केंदराला दिलेले विशेष अधिकार कोणत्या स्वरूपाचे आहेत?
A · प्रशासकीय, आर्थिक आणि कायदेशीर अधिकार
भौतिकीय संघराज्यामध्ये केंदराला प्रशासकीय, आर्थिक व कायदेशीर बाबतीत अनैक विशेष अधिकार प्रदान झाले आहेत.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेच्या कोणत्या वैशिष्ट्यामुळे केंद्र आणि राज्य सरकार यांच्यातील संबंधांमध्ये दोनही बाजूंना रुपांतर करण्याची शक्यता आहे?
C · संशिवादी राज्यघटना (Quasi-Federal Structure)
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेचे कोणते वैशिष्ट्य स्पष्टी करतं की केंद्रीय सरकार अवलंबून नसणे आवश्यक आहे, पण राज्य देखील काही अधिकार राखून ठेवतं?
C · संशिवादी (Quasi-Federalism)
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटना संबंधी खालील पैकी कोणते विधान अचूक आहे?
D · भारतीय राज्यघटना संघराज्य आणि एकात्म तत्त्वांचा समवेश करणारी आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेतील 'लौ सेव्हिंग प्रावधान' (Law Saving Provision) कोणत्या वैशिष्ट्यसंबंधीत आहे?
D · संशिवादी रचनेशी
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेंत कोणते वैशिष्ट्य सूचित होते की केंद्र सरकारला राज्यांसारख्या कायद्यांवर लाथा होणे नाही?
D · केंद्रिय अधीण्यमंचाचा राज्यांवर प्रभाव (Centre's Power to Override State Laws)
Question bank
Tap to reveal →
भावतीय राज्यघटनेचा कोंटा पाळून सूचित करण्याची की राज्यघटनात्मक अवश्यकतेनुसार बदळण्यास सुलभ आहे पण काहीं देहील आहे?
C · सापेक्ष कठीणता (Relative Rigidity)
Question bank
Tap to reveal →
भावतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या वैशिष्ट्यामुळे ती एक वेगळी एकात्मता आणि संघराज्यीय आहे?
D · केंद्राला राज्यांंच्या निवडणुकीवर अधिकार असतो, राज्यांना कथी स्वतंत्र अधिकार
Question bank
Tap to reveal →
भावतीय राज्यघटनेंतील 'भावतीय लोभशाहीचा उद्गम' कोणत्या वैशिष्ट्याला विशेष महत्त्व आहे?
B · सार्वजनिक सहभागाची लोभशाही
Question bank
Tap to reveal →
भावतीय राज्यघटनेंच्या कोणत्या वैशिष्ट्यामुळे त्यात केंद्र संघर्षकारक संघट काळात राज्य संरकारवर अधिक अधिकार असतो?
C · आपत्ती व्यवस्थापन अधिकार (Emergency Powers)
Question bank
Tap to reveal →
भावतीय राज्यघटनेंमध्ये एक वैशिष्ट्य म्हंजे 'विविद्ह राज्यभाषांचा स्वीकार.' हे वैशिष्ट्याचा प्रमुख कोंटा आहे?
B · संघराज्यीय रचनेंच्या सामायोजकतेत वाढ
Question bank
Tap to reveal →
भौतिक राज्यघटनातील 'दुहेरी नागरीकत्व' परिस्थितीकोणती वैशिष्ट्ये सूचित करते?
D · नागरीकत्व संविधानात्मक विशेष कलमांवर निर्भर आहे
Question bank
Tap to reveal →
भौतिक राज्यघटनेंत केंद्र आणि राज्यांच्या अधिकारविभागाचे निर्गमन कोणत्या तत्वांवर आधारित आहे?
C · केंद्र, राज्य व स्थानिक संस्थांचे अधिकार यादीमुळे अधिकारांचा विभाग
Question bank
Tap to reveal →
भौतिक राज्यघटनेंतील कोणती प्राथमिक सर्वोच्चता भूमिका असते?
B · संविधान
Question bank
Tap to reveal →
भौतिक राज्यघटनेची एक वैशिष्ट्ये म्हणजे केंद्री आणि राज्य सरकार असलेली परंतु कोणाला प्राधान्य आहे?
C · केंद्र सरकारची प्राधान्य (Central Supremacy)
Question bank
Tap to reveal →
भौतिक राज्यघटनेंत कोणत्या वैशिष्ट्यांमुळे न्यायालयांना केंद्र व राज्य सरकारांमध्ये प्राथमिक कार्यभार आहे?
B · न्यायिक पुनरावलोकन (Judicial Review)
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेच्या कोणत्या वैशिष्ठ्यामुळे केंद्रीय सरकारच्या कायद्यानं राज्य सरकारच्या कायद्यानंवर वर्चस्व आहे, परंतु विशिष्ट अटींसह?
A · अधिकार यादीची व्याख्या
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेमध्ये कोणता पॅलूम केंद्रीय आणि राज्य सरकारच्या सामंजस्यात्मक प्रोतोसाहन देतो, परंतु त्याचा अनिश्चितता देखील आहे?
A · संधीवादी संविधान (Quasi-Federal Character)
Question bank
Tap to reveal →
भारितीय राजयघटनामध्ये मूलभूत हक्कांना मुख्य उद्देश कोणा आहे?
Refer to the diagram below showing 'मूलभूत हक्कांना मुख्य हेतू'.
Diagram labels: 'समानता', 'स्वातंत्र्य', 'धर्मनिरपेक्षता', 'सद्भावना'.
A · लोकांशी मूलभूत स्वातंत्र्यांचे आणि अधिकारांची हमी देणा
भारितीय राजयघटनेत मुख्य हेतू नागरीकांना त्यांच्या मूलभूत हक्कांचे संवर्धन आणि स्वातंत्र्य देणे आहे.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कानुसार खालीपैकी कोणता अधिकार नागरीकांना दिला जातो?
Diagram below: 'मूलभूत हक्कांचे प्रकार' दाखवते - 'समानतेचे हक्क', 'स्वातंत्र्याचे हक्क', 'श्रमाचे हक्क', 'सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्क'.
A · समानतेचा अधिकार
भारतीय राज्यघटनेत नागरीकांना समानतेचे अधिकार दिलेले आहे ज्यामुळे त्यांना कोणत्याही प्रकारच्या भेदभावाविना वागू शकतात.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राजयघटनेंच्या कोणत्या कलमांत मूलभूत हक्कांचे संकलन केले गेले आहे?
Refer to the diagram below listing 'मूलभूत हक्कांचे संकलन करणारे कलमे' with 'कलम 14, कलम 19, कलम 21, कलम 32'.
A · कलम 14, कलम 19, कलम 21, कलम 32
भारतीय राज्यघटनें कलम 14 (समानतेचा अधिकार), कलम 19 (स्वातंत्र्याचे हक्क), कलम 21 (जीवनाचा अधिकार) आणि कलम 32 (संपूर्ण संरक्षण) मूलभूत हक्कांचा संबंदित आहे.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्क मर्यादा आणि अपवादांमध्ये खालीपैकी कोणता समाविष्ट आहे?
Refer to the diagram below: 'मूलभूत हक्क मर्यादा' येथे दाखवली आहे 'सार्वजनिक सुरक्षा', 'सार्वजनिक आrog्य', 'नैतिकता'.
A · सार्वजनिक सुरक्षा, सार्वजनिक आrog्य आणि नैतिकतेच्या संरक्षण
मूलभूत हक्कांच्या मर्यादा आणि अपवाद यामध्ये समाजजनीक सुरक्षा, आरोग्य आणि नैतिकतेच्या संरक्षणासहीत समावेश आहे.
Question bank
Tap to reveal →
मूळभूत हक्कांना संबंधीत खालील विभागान्पैकी कोणते ब्राबर आहे?\
Refer to the chart showing 'मूळभूत हक्कांच्या अधिकारांमध्ये प्रयोग' - 'समान्ता, स्वतंत्र्त्र्य, सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक अधिकार, आर्थिक अधिकार'.
A · मूळभूत हक्कांमध्ये समान्ता व स्वतंत्र्त्र्य दोन्ही समाविष्ट आहेत
भावतीय राजयघटनात समान्ता, स्वतंत्र्त्र्य, सांस्कृतिक आणि आर्थिक हक्क हें सर्व मूळभूत हक्कांमध्ये समाविष्ट आहेत.
Question bank
Tap to reveal →
कोणता मूळभूत हक्क भावतीय राजयघटनेत सर्वोपरथम अभियक्त होता?\
Diagram below shows हक्कांच्या क्रमवारिमध्ये 'जीवनाचा अधिकार', 'शैक्षणाचा अधिकार', 'मत्तदानााचा अधिकार', 'भावेचना अधिकार'.
A · जीवनाचा अधिकार
भावतीय संविधानात कलम 21 मध्ये जीवनाचा अधिकार सर्वोपरथम आणि सर्वोाधिक महत्वाचा मूळभूत हक्क मानून दिला आहे.
Question bank
Tap to reveal →
मूळभूत हक्कांची रक्षण करणारा सर्वोच्च न्यायालयाचा अधिकार खालीलपैकी काय आहे?\
Refer to the diagram below 'न्यायालयांचे भूमिकाः' ज्यात 'मूळभूत हक्कांचे रक्षण', 'हक्कांची अंमलबजावणी', 'असंवैधानिक कायद्यान्वर बंदी'.
A · मूळभूत हक्कांचे रक्षण
भावतीय सर्वोच्च न्यायालयाच्या भूमिकेमध्ये मूळभूत हक्कांचे रक्षण करणारा अधिकार आहे आणि न्यायालय असंवैधानिक कायद्यान्वर बंदी घालू शकते.
Question bank
Tap to reveal →
मूळभूत हक्कांच्या संकल्पनेत 'सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक अधिकार' यांना काय अर्थ होता?\
Refer to diagram showing 'सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक अधिकार' with labels: 'भावा व पारंपरगणे', 'शैक्षण मिलवण्याचा अधिकार', 'संस्कृती जपणे'.
A · व्यक्तिला त्याचा भावेचील शैक्षण मिळविण्याचा अधिकार
सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक अधिकार हे नागरिकांना त्याचा भावेचील शैक्षण व त्याचा सांस्कृतिक संविधानाचा अधिकार देतात.
Question bank
Tap to reveal →
भौतिक राग्यघटनांमध्ये मुख्यतः प्रामुख्याने कोणती आहे? Refer to the diagram below for मुख्य भौतिक घटना मुख्य वैशिष्ट्ये.
1) सार्वभौम आहे
2) संरचनात्मक आहे
3) सार्वत्रिक आणि समान आहे
4) अपराद रोक्षणीय आहे
A · मुख्य भौतिक घटना सार्वभौम आणि संरचनात्मक आहे
भौतिक राग्यघटनांतील मुख्य भौतिक घटना सार्वभौम, संरचनात्मक आणि सार्वत्रिक आहे, जे नागरीकांना त्या मूळभूत घटकांमध्ये संरक्षक सुनिश्चित करतात.
Question bank
Tap to reveal →
मुख्य घटनामध्ये 'समानतेचा अधिकार' म्हणजे काय? Refer to the concept chart below showing मुख्य घटना प्रकार: समानता अधिकार, स्वतंत्रता अधिकार, धार्मिक स्वतंत्रता, संस्कृतीक अधिकार.
समानतेचा अधिकार कोण मिल्वू शकतो?
B · पूर्वे देशातील सर्व नागरीकांना
मुख्य घटनांमध्ये अंतर्गत समानतेचा अधिकार सर्व नागरीकांना वंश, जात, धर्म, लिंग यावर आधर न घेत दिला जातो.
Question bank
Tap to reveal →
मुख्य घटनांचे दुरुस्ती अधिकार कुठल्या प्रकरणात वापरले जात शकतात? Refer to the table below summarizing मुख्य घटना संरक्षित विधाने.
खालीलपैकी कोणते प्रकरण मुख्य घटना दुरुस्ती अधिकाराचा संदर्भ नाहिए?
C · कर भरण्याचे दंड वाढवणे
कर भरण्याचे दंड हा मुख्य घटना दुरुस्ती अधिकाराचा संदर्भ नाही; ते प्रथा संध्या न्यायसंघटनात्मक कंट्राटांतरगर्त यते.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूमी हक्कांमध्ये ‘शिक्षणाचा अधिकार’ खालील पैकी कोणत्या विचारांतील सुसंगत केलं आहे?
A · १ ते १८ वर्षे
भारतीय राज्यघटीतून अतirikta दर्जाची नोंद शालेय शिक्षणाचा अधिकार १ ते १८ वर्षांपर्यंत सर्व नागरीकांना देण्यात आला आहे.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूमी हक्कांमध्ये ‘धार्मिक स्वतंत्र्य’ बद्दल काय असल्याचे आहे?
D · धर्मावरून कर भरण्याचा अधिकार
मूलभूमी हक्कांमध्ये धर्मावरून कर आणि पालना याचा अधिकार असतो, पण धर्मावरून कर भरण्याचा अधिकार नाही.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूमी हक्कांमध्ये ‘समानतेचा अधिकार’ कोणता प्रकार मोडतो?
A · कायद्याने समानता
मूलभूमी हक्कांत समान अधिकार मध्ये कायद्यानंतर सर्व नागरीकाना समान अधिकार आणि संरक्षण दिले जाते.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूमी हक्कांचे व्यवस्थापन कोणते प्रकार होते?
A · न्यायालय रिट याचिका दाखल करण्य
मूलभूमी हक्कांचे उल्लंघन झाल्यास नागरीक न्यायालय रिट याचिका दाखल करून संरक्षण मिळवू शकतात.
Question bank
Tap to reveal →
खालीलपैकी मूलभूमी हक्कांचे उल्लंघन कोणत्या परिस्थिती होऊ शकते?
D · वरील सर्व
मूलभूमी हक्कांचे उल्लंघन विविध कारणांमुळे होऊ शकते, जसे सरकारी निर्णय, वैयक्तिक स्वातंत्र्य आणि जनजागृतीचा अभाव यांचा समावेश होतो.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कांचा उपयोग कोणता प्रकारे होऊ शकतो? Refer to the diagram listing मूलभूत हक्कांचे उपयोग: सामान्या समावेश, आर्र्हिक विद्यालय, धार्मिक्त संयंत्र्य आणि नागरिक कर्तव्ये.
शाळींच्या मूल उपयोग कोणता आहे?
A · सामान्यतिल सर्व स्त्रांमधे समता आणणे
मूलभूत हक्कांना परमुख उपयोग सामान्य समावेश असून शिक्षित करण्यासाधी आहे.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्क कायद्यास उद्देश कोणता आहे? Refer to the diagram illustrating मूलभूत हक्काचे उद्देश: नागरिकांच्या मौलमाप, संरक्षक, किवास आणि स्वातंत्र्य.
शाळींच्या काय आहे मूल उद्द्देश?
A · नागरिकांच्या संरक्षकांसाठी आणी संरक्षणी व स्वातंत्र्याला प्रोत्साहन देणे आहे
मूलभूत हक्कांचे मुख्य उद्देश नागरिकाना त्यांच्या संरक्षक व त्यांचा संरक्षक म्हणून प्रोत्साहन देणे आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत मूलभूत हक्कांमध्ये ‘स्वातंत्र्य अधिकर’ काय म्हंटतात? Refer to the chart showing स्वतंत्रतेच्या अधिकारांचे प्रकार: अभिव्यक्ती, धार्मिक, चालवलीचा अधिकर.
शाळींच्या स्वतंत्रतेचा मोडणारा अधिकर कोणता आहे?
A · अभिव्यक्ती स्वतंत्रता
स्वातंत्र्य अधिकारांमध्ये अभिव्यक्ती, धार्मिक स्वातंत्र्य आणि चालवलीचा अधिकार यांचा समावेश होतो.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कांमध्ये ‘संरक्षण अधिकार’ ची भूमिका काय आहे? Refer to the diagram summarizing संरक्षण अधिकार: गर्भवतीपासून संरक्षण, स्वतंत्र न्यायालय, वैयक्तिक स्वतंत्रता.
शाळींच्या संरक्षण अधिकारात कोणता समाविष्ट आहे?
A · बिना कार्ण गर्भवतीपासून संरक्षण
संरक्षण अधिकारांमध्ये नागरिकांना बिना कारण गर्भवती आणि अन्याकरक कारवायांपासून संरक्षण मिळते.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कांच्या ’शिक्षणााचा अधिकार’ भारतात कधी आणि कसा लागू झाला? Refer to the timeline diagram showing शिक्षणाचा अधिकार लागू होण्याची प्रक्रिया घटण।
शिक्षणाचा अधिकार भारतात कधी सविस्तर समाविष्ट केला गेला?
A · १९६६ मध्ये, ६६ वा दुरुस्ती करण्यानुसार
शिक्षणाचा अधिकार १९६६ मध्ये ६६ वी दुरुस्ती करण्यानुसार सविस्तर प्रमाणित अणि मूलभूत शिक्षणाचा अधिकार मुख्यत: समाविष्ट केला गेला.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कांचे उल्लंघन झाल्यास नंतरिकाचं गतिविधीमार्ग कोणता असू शकतो? Refer to the flowchart depicting मूलभूत हक्कांचे संरक्शन घटनांच्या प्रक्रियाचा.
हक्क रांगणार नाही असे वाटल्यास नंतर कोणती काय कृती शकतो?
A · रिट याचिका दाखल करण्य
मूलभूत हक्कांचे उल्लंघन होत असल्यास नकारात्मक रिट याचिका दाखल करून शकतो ज्यामुळे हक्कांचे संरक्षण होऊ शकते.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कांच्या संरक्शितता कोनती संस्था प्रमुखपणे काम करते? Refer to the organization chart showing भारतातील न्याय संस्थांचे कार्य.
खालीलपैकी कोणती संस्था मूलभूत हक्कांचे रक्षण करते?
A · सर्वोच्च न्यायालय
सर्वोच्च न्यायालय हे भारतातील सर्वोच्च संस्था असून ते नकारांमध्ये मूलभूत हक्कांचे रक्षण करते.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कांमध्ये ’अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य’ अंतर्गत काय समाविष्ट आहे? Refer to the diagram below listing अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या प्रकार: लेखन, भाषण, माध्यम.
खालीलपैकी अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यात भाग काय आहे?
A · मुक्त लेखन आणि भाषण
अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यात लोकांना मुक्त लेखन, भाषण व माध्यमांत मुक्तपणाने असणं समाविष्ट आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतिय राज्यघटना मध्ये मूलभूत हक्कांचा कळजीपूर्वक वापर काय अपेक्षित आहे? Refer to the concept map showing मूलभूत हक्कांचा जबाबदारी आणि हक्कांचे संबंध.
खालीलपैकी कोणता परिणाम होऊन मूलभूत हक्कांचा गांगवापर झाला?
A · सामाजिक असामंजस्य वाढणे
मूलभूत हक्कां वापराच्या केल्यास सामाजिक संघर्ष व असामंजस्य वाढू शकते, ज्यामुळे नकारात्मक हक्कांचे सुरक्शाही धोका येऊ शकते.
Question bank
Tap to reveal →
भा र ती य रा ज ् य णे त मू लभूत हक्कां चे रक्षण करणारा अनुच्छेद कोणता आहे? Refer to the diagram below listing अनुच्छेद 12 ते 35 चा उल्लेेख.
मूलभूत हक्कां चे संरक् षण मुख्यत: कोणत्या अनुच्छेदांत मिळते?
A · अनुच्छेद 12 ते 35
भा र ती य रा ज ् य णे त अनुच्छेद 12 ते 35 मधे मुळभूत हक्कां चे संरक्षण आणि त्यां चे स्वतंत्र निश्चित केले आहे.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कां च्या व्याख्येमध्ये ‘नागरिका ण चा कर्तव्य’ कस सूचित केला जातो? Refer to the diagram below listing मूलभूत हक्क आणि त्यां चा कर्तव्य.
खालीलपैकी कोणि नागरिकां चे कर्तव्य अधिक स्पष्ट करते?
A · संविधान
नागरिका ण चा कर्तव्य संविधानानुसार थरवलेले आहेत, जे राष्ट्रिय एकात्मता आणि प्रगतीसाठी महत्वाचे आहेत.
Question bank
Tap to reveal →
भा र ता त मूलभूत हक्कां चा कालमर्यादा कशी ठरवली आहे? Refer to the timeline depicting मूलभूत हक्कां चा लागू होण्याच्या कालखंडाचे चित्रण.
खालीलपैकी कोणता विधान योग्य आहे?
A · मूलभूत हक्क सतत राहतो आणि कधीच संपत नाहीत
भा र ती य मूलभूत हक्क म्हत्पू र्ण तर ते स्थायी असतात आणि कोणत्याही परिस्थिति त संपतत नाहीत.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कां चे संरक् षण करणारी खालिलपैकी कोणती संस्था भा र ती य राष्ट्रिय तक्रारींसााठी आहे? Refer to the organizational diagram listing मानवा अधिकार, न्यायद्यालये, प्रशासन.
उचित पर्याय निवडा.
A · राष्ट्रिय मानवाधिकार आयोग
राष्ट्रिय मानवाधिकार आयोग हे नागरिकांच्या मूलभूत हक्कांचे उल्लंघन झाल्यास तक्रारीं चे तपास करून संम्प्रेषण करते.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कांमध्ये ’अंगणवाडी व बालकामीगार’ यांचा संबंध कोणत्या अधिकाराशी आहे? Refer to the diagram illustrating बालकामीगार व शिक्षण अधिकार.
खालीलपैकी कोणता अधिकार याचा संबंध शिक्षण अधिकाराशी आहे?
A · शिक्षणाचा अधिकार
बालकामीगारविरोधान्मध्ये शिक्षणाचा अधिकार महत्वाचा आहे ज्यामुळे मुलेांना बालकामगार बंधनापासून बचाव होतो.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कांमधे 'राज्याच्याकर्तव्यांमध्ये बंधन' काय आहे? Refer to the diagram showing राज्याच्याकर्तव्यांमध्ये प्रकार.
खालीलपैकी राज्याचे कोणतेकर्तव्य मूलभूत हक्कांमध्ये बंधन आहे?
A · नागरिकांचे संरक्षण आणि विकास करणं
राज्याचे मुख्यकर्तव्य नागरिकांचे मूलभूत हक्क राखणे आणि त्यांना विकास सुनिश्चित करणे आहे.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कांमधे 'संरक्षण अधिकारी' VaparuN nadat kya karate shakto? Refer to the diagram below listing संरक्षण अधिकारी स्वरूपांची माहीती.
खालीलपैकी योग्य क्रिया कोणती आहे?
A · गैरकायदेशीर बंदीपासून संरक्षण मिळवू शकतो
संरक्षण अधिकारामुळे नागरिकांना गैरकायदेशीर बंदी तसंच अन्यायीक कारवाईपासून संरक्षण मिळते.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कांमध्ये 'न्यायाधिकारणा प्रर्वेषाचा अधिकारी' कोणता स्वरूपाचा आहे? Refer to the diagram showing मूलभूत हक्काचा न्यायिक प्रकल्पी संर्घना.
खालीलपैकी कोणता अधिकारी देता?
A · सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालय
मूलभूत हक्कांत उल्लंघन झाल्यास नागरिक सर्वोच्च की उच्च न्यायालयात रिट याचिका दाखल करून संरक्षण मिळवू शकतात ज्याने त्यांच्या हक्क राखले जातात.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्क म्हंजे कोणी प्रकारचे अधिकारी? Refer to the diagram classifying हक्कांचे प्रकार: सामाजिक, राजकीय, आर्थिक, आणि सांस्कृतिक.
खालीलपैकी मूलभूत हक्क कोणता आहे?
A · सामाजिक आणि राजकीय अधिकारी
मूलभूत हक्कांत सामाजिक तसेच राजकीय अधिकारांचा समावेश होतो, ज्यामुळं नागरिकांना समाजसूरक्षित आणि न्याय मिळतो.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कांमध्ये 'मुक्तिच्या अधिकारीचा' अधिकार कोणता आहे? Refer to the diagram depicting स्वतंत्र अधिकारांमध्ये स्वरूप.
खालीलपैकी कोणत्या मुद्द्यांवर अधिकारांमध्ये येतो?
A · स्वतंत्र अधिकार
स्वतंत्र अधिकारांमध्ये नागरिकांना अभिव्यक्ती, विचार, चालविलीचा मोका अधिकार मिळतो.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कांच्या संरचनेत ‘कार्यक्षारी संरकार’ ची भूमिका काय आहे? Refer to the organizational diagram showing संरकाराचे घटक.
खालीलपैकी कोणती भूमिका कार्यकारी संरकाराची आहे?
A · मूलभूत हक्कांची अंमलबजावणी करणे
कार्यकारी संरचनेजवाबदारी मूलभूत हक्क अंमलात आणणे आणि नागरीकांच्या संघटनेचे संचालन करणे आहे.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कात ‘सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक अधिकार’ कशासाठी आहेत? Refer to the chart listing सांस्कृतिक व शैक्षणिक अधिकार.
खालीलपैकी योग्य वर्णन काय आहे?
A · ओबीसींना आणि अल्पसंख्याकांना अधिकार सुनीश्चित करणे
सांस्कृतिक व शैक्षणिक अधिकार अल्पसंख्यांकांसाठी त्यांचा सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक संस्थास्थापना स्वतंत्रता देतात.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय मूलभूत हक्कांच्या दृष्टीने वातावरण कोणे आहे? Refer to the diagram showing मूलभूत हक्कांच्या अव्हानांचे जसे की कार्यवाहीतील अडचणी, वातावरण.
खालीलपैकी मूळ वातावरण कोणते आहे?
A · अवहेलन आणी अंमलबजावणीतील त्रुटी
मूलभूत हक्कांबाबत मुख्य वातावरण म्हणजे त्यांना रिट्या पाळणं न होणं आणि लांबणीची कार्यवाही.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्क अंनिष्ठत्त्व यामध्ये संबंध कसा आहे? Refer to the concept diagram illustrating हक्क अंनिष्ठत्त्व यांचा संबंध.
खालीलपैकी योग्य विधान कोणते?
A · अंनिष्ठत्त्व पार पाडणाऱ्या हक्कांची मिलत आहे
मूलभूत हक्कांमध्ये कार्यव्यान्चे पालन महत्त्वाचे आहे जे हक्कांच्या सुशिक्षित्तत्त्वसाठी आवशयक आहे.
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत हक्कांमध्ये ‘आरोह्याचा अधिकार’ फक्त कधी दिलेला आहे? Refer to the classification diagram of मूलभूत हक्क and directive principles.
खालीलपैकी कोणते ज्या मुळ आरोह्याचा अधिकार पूरक मूलभूत अधिकार नाही?
B · आर्थिक अधिकाराचा भाग आहे
आरोह्याचा अधिकार पूर्णपणे मूलभूत हक्कात समाविष्ठ नाही कारण तो राजकीय धोरणावर अवलंबून असतो.
Question bank
Tap to reveal →
मूळभूत हक्कांविषयी कोणता विधान योग्य नाही? मूळभूत हक्कांचे संक्षिप्त चित्र पहा.
खालीलपैकी चुकीचे विधान कोणते आहे?
B · मूळभूत हक्क केवळ सरकारी निर्णयावर अवलंबून असतात
मूळभूत हक्क सार्वत्रिक असून त्यांना संविधानानं केलेले सुरक्षितता निर्णयावर अवलंबून नसतात.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राजयघटना के तहत निम्नलिखित में से कोण सा मुख्य अधिकार तभी सुनिश्चित किया जाता है जब संविधान में स्पष्ट प्रावधान हो अथवा वादे का कारण मौजुद हो?
B · स्वतंत्रता का अधिकार (अनुच्छेद 19)
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत अधिकार अनुच्छेद 21 में वर्णित 'जीवन और स्वतंत्रता का अधिकार' के संदर्भ में कौन सा कथन सही है?
C · इसका अर्थ जीवन के साथ गरिमा और स्वतंत्र प्रजातंत्र का भी संरक्षण है।
Question bank
Tap to reveal →
नीचे दिये गए कौन से मूलभूत अधिकार संविधान में अभिलेखित नहीं हैं लेकिन न्यायपाल द्वारा संरक्षण का रूप में मान्यता प्राप्त हैं?
D · गुप्त स्वतंत्रता का अधिकार
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत अधिकारों के संधर्भ में, भारत के संविधान में निम्नलिखित में से कौन सा अधिकार नागरिकों और गैर-नागरिकों दोनों को प्रदान किया गया है?
B · जीवन का अधिकार
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत अधिकारों की सीमाओं के लिए संविधान के लिए संधारण के किस प्रावधान में राज्य आपातकाल (State emergency) के दौरान अधिकारों का निलंबन या संधोषण संबध है?
A · अनुच्छेद 352 के तहत आपातकाल
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय संविधान के मूलभूत अधिकारांमध्ये से कौन्-सा अधिकार तभी लागू होता है जब कभी भारतीय नागरिक को विशेष रूप से दिया गया हो या गैर-नागरिकों पर लागू न हो?
B · आइन्दा रोजगार का अधिकार (Right to Equal Opportunity in Employment)
Question bank
Tap to reveal →
निम्नलिखित में से कोण सा मूल समानभूत अधिकार संविधान के अनुच्छेद 19 में वर्णित छह स्वतंत्रताओं में शामिल नहीं है?
D · चालकों की स्वतंत्रता
Question bank
Tap to reveal →
विधि की समानता (Equal protection of laws) के संदर्भ में, भारतीय संविधान में कौन सा मिसकॉन्सेप्शन फैला हुआ है?
D · कानून के समकक्ष समानताओं का अर्थ समान व्यवहार करना है।
Question bank
Tap to reveal →
निम्नलिखित मूलभूत अधिकारों में से कौन सा संविधान के लागू होने के समय से ही नागरिकों के लिए बाध्यकारी था और संशोधन द्वारा हटाया नहीं गया है?
A · अधिनियम लागू होने का अधिकार (Right to Property)
Question bank
Tap to reveal →
न्यायपालिका ने मूलभूत अधिकारों और निर्देशन सिद्धांतों (Directive Principles of State Policy) के बीच क्या संबंध स्थापित किया है?
C · न्यायपालिका ने न्यायसंगत (harmonious construction) का सिद्धांत अपनाया है।
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत अधिकारांच्या संदर्भांत, भारत के संविधान में किस अधिकार का दायरा सबसे बार-बार न्यायदर्शित किया गया है, जिसे वह परमप्रागत रूप से अधिकांशों को भी सममिलित करता है?
C · अनुच्छेद 21 - जीवित एवं व्यक्तिगत स्वतंत्रता का अधिकार
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत अधिकारों के संदर्भ में, अनुच्छेद 32 कौन सा अधिकार सुनिश्चित करता है?
B · नागरिकों को न्यायालय में मूलभूत अधिकारों के संरक्षण के लिए याचिका दायर करने का अधिकार
Question bank
Tap to reveal →
भारत के संविधान के अनुसार, अनुच्छेद 25 से संबंधित धार्मिक स्वतंत्रता के अधिकार पर निम्नलिखित में से कौन सा सही प्रतिपादक लगाया गया है?
A · धार्मिक प्रतीकों पर स्वतंत्रता जो सार्वजानिक व्यावस्था को प्रभावित करते हैं
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत अधिकारों के संदर्भ में, अनुच्छेद 17 के अंतर्गत वर्णित अस्पृश्यता उन्मूलन का अधिकार किस प्रकार लागु होता है?
A · राज्य द्वार अस्पृश्यता के सभी रूपों को प्रतिबंधित करना अनिवार्य है
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत अधिकारों के तहत अनुच्छेद 20 की सुरक्षा किन परिस्थितियों में लागू होती है?
A · केवल कोर्ट में दोषसिद्धि के समय
Question bank
Tap to reveal →
भारतात के संविधान में मूलभूत अधिकारों के संरक्षण के लिए सर्वोच्च न्यायालय के निर्णय से किस सिद्धांत की स्थापना हुई है, जिससे तत्काल मूलभूत अधिकार केवल विशेष परिस्थितियों में ही सीमित किए जाते हैं?
B · वैध कारण सिद्धांत (Doctrine of Reasonable Restriction)
Question bank
Tap to reveal →
मूलभूत अधिकारों की रक्षा के लिए, भारत के संविधान में कौन सा प्रावधान नागरिकों को सीधे न्यायालय में शिकायत का अधिकार प्रदान करता है?
B · अनुच्छेद 32
Question bank
Tap to reveal →
शालीलपैकी कोणता धोरणात्मक सूचक तत्व (DPSP) चा मूळ उद्देश आहे?
A · राज्याचा सामाजि क, आर्थिक आणि राजकीय मार्गदर्शनासाठी तत्वे ठरविणे
DPSP चा मुख्य उद्देश म्हणजे संविधानाला सामाजिक आणि आर्थिक धोरणात्मक मार्गदर्शनी तत्वे निश्चित करण्याचे करण आहे.
Question bank
Tap to reveal →
DPSP मधील 'सामाजिक न्याय' या तत्वाचा मुख्य हेतू काय आहे?
A · सर्वांना समान संधी व अधिकार देणे
सामाजिक न्यायाचा उद्देश समाजातील सर्व घटकांना समान व समान संधी उपलब्ध करण्याचा आहे.
Question bank
Tap to reveal →
DPSP मधील 'आर्थिक तत्वे' कोणकोणती आहेत?
A · संपत्तीचे वस्तुनिष्ठ वितरण आधी गरजू लोकांना मदत करण्याचा उपाय
DPSP नुसार संपत्तीचे संतुलित वाटप आणि गरजू लोकांना मदत करणारे आर्थिक उपाय असतात.
Question bank
Tap to reveal →
DPSP च्या तत्वानुसार राज्यान्ने कोणत्या प्रकारचे धोरण राबवू बावे आहे?
A · आर्थिक आणि शिकल्षण सुधारण्याच्या कार्यक्रम
DPSP मध्ये राज्याने शैक्षणिक व आर्थिक क्षेत्रात प्रादेशिक धोरणं राबवण्याचे निर्देश आहेत.
Question bank
Tap to reveal →
DPSP कडे काय स्वरूप आहे?
A · साधारणपणे मार्गदर्शक तत्वांच्या मालिका
DPSP मार्गदर्शक तत्व असून त्यांच्यावर प्रामुख्याने बंधनीय नसतात, पण ती बंधनकारक नसतात.
Question bank
Tap to reveal →
DPSP अंतर्गत कोणते तत्त्व नाजिकांच्या नैतिक कर्तव्यांशीस संबंधीत आहे?
A · लोकशाही सुरक्षीत ठेवावी आणि देशप्रेम असावे
DPSP मध्ये नाझारी नैतिक कर्तव्यामध्ये लोकशाहीचे रक्षण आणि देशप्रेम या तत्त्वांचा समावेश आहे.
Question bank
Tap to reveal →
DPSP च्या अंतर्गत 'प्रвाशरण संस्कृती' संयंत्रभाव राजयाने काय करावे?
A · प्रवाशरणाचे संरक्षण आणि संसाधनांचा शाश्वत वापर
DPSP मध्ये प्रवाशरणात्मक संस्कृतीचा रक्षणे शाश्वत धोरणे आखण्यास सांगितले आहे.
Question bank
Tap to reveal →
महत्वासाठी DPSP काभ्यांने कोणते विधान बरोबर आहे?
A · DPSP राज्यासाथी मार्गदर्शक आहेत पण थेट बंदीकारक नाहीत
DPSP मार्गदर्शक तत्त्वे असून राज्याने पालकत्व करणे अपेक्षित आहे, पण ते थेट न्यायालयानलाट येत नाहीत.
Question bank
Tap to reveal →
DPSP अंतर्गत राज्याला कोणती जबाबदारी दिली गेली आहे?
A · सामाजिक व आर्थिक विकासासाठी सदान्ने पुरविणे
DPSP अंतुसार राज्याचा सामाजिक आणि आर्थिक विकासासाठी जबाबदारी आहे तो.
Question bank
Tap to reveal →
DPSP मध्ये "कुटुंबसंहिताआणि जनजागृती" या तत्त्वाचा हेतु काय आहे?
A · सामाजिक कल्याण वाढविणे आणि नाझरी कर्तव्यांशी पालन करणे
DPSP च्या कुटुंबसंहितेच्या उद्देश सामाजिक हित आणी नाझरी जबाबदाऱ्यांशी पालन करण्याास प्रर्वृत्त करणे आहे.
Question bank
Tap to reveal →
निम्नलिखित मध्ये से एका पालक भुतत्तेच्या राजीनाम्याच्या लि े संवीधान के तत्वअनुसार (मुळे व्यवस्था) आहे, ज्या अंतर्गत नीती-निरोधक सिद्घांत (DPSP) चे अधीन आहेत?
A · समाजक काम के लि े समाज वेलन का अधिकारी
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय संविधान के नीती-निरोधक सिद्घांतों (DPSP) की निम्नलिखित में से कौन सही सहि है?
C · DPSP राज्य की नीति के लि े दिशा-निर्देशन हैं, लेकिन इन्हें लागू करने में विवेक राजय के पास होता है
Question bank
Tap to reveal →
नीती-निरोधक सिद्घांतों (DPSP) के आधार पर निम्न में से कौन सा राज्य के लिये बाध्यकारी है, जबकि संविधान की कोइ धारा इससे स्पष्ट नहीं देती?
B · सामाजिक और आर्थिक न्याय सुनिश्चित करना
Question bank
Tap to reveal →
नीती-निरोधक सिद्घांतों के निम्नलिखित कथनों में से कौन सा संविधान में स्पष्ट रूप से उल्लिखित है और राज्य के लिये बाध्यकारी है?
A · संविदा बंधच्ो के लि े मुफ़्त और अनिवार्य प्राथमिक शिक्षा करना
Question bank
Tap to reveal →
नीति-निर्देशक सिद्घांतों के सदस्यांमध्ये निम्नलिखित कथनांका मूळ्यांकन करेन:
B · कथन 3 सही है
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय संघधान के नीति-निर्देशक सिद्घांतों (DPSP) के तहत निम्नलिखित में से कौन सा दायित्व केवल राजय के लिए है, नेताओं के लिए नहीं?
D · गरीबी और भुखमरी दूर करने की नीति बनाना
Question bank
Tap to reveal →
नीति-निर्देशक सिद्धांतों के सदस्य में, निम्न में से कौन सा कथन गलत है?
C · DPSP पर नेताओं में सदैव मु कदमा दायर किए जाते हैं।
Question bank
Tap to reveal →
नीति-निर्देशक सिद्धांतों में कौन सा तत्अव राजय को सदस्यों के लिए दिशादें देता है, लेकिन उसे स्वत्वों का कानून बनाने का अधिकार नहीं देता?
A · सामाजिक और आर्थिक न्याय की स्थापन
Question bank
Tap to reveal →
आईये नीति-निर्देशक सिद्धांतों (DPSP) और मौलिक अधिकारों (FR) के मध्य अंतर पहचान करें। निम्नलिखित में से कौन-सा कथन सही है?
C · मौलिक अधिकार मुख्य बाध्यकारी व वैधानिक हैं, DPSP नीति निर्देशात्मक होते हैं।
Question bank
Tap to reveal →
नीती-निर्देशक सिध्दांतांपैकी कोण सी धारणा आहे?
B · DPSP को रााष्ट्रीय कानूनाें के अंतर्गत प्रात्मिकताप्राप्त प्रपत्न आहे।
Question bank
Tap to reveal →
नीती-निर्देशक सिध्दांत (DPSP) और मौलिक कर्तव्यों (Fundamental Duties) के संबंध में, निम्न में से सबसे सटीक कथन कौन सा है?
B · DPSP राजय के लिए नीती निर्देश हैं, जबकि Fundamental Duties नागरिकों के लिए नैतिक कर्तव्य हैं।
Question bank
Tap to reveal →
नीती-निर्देशक सिध्दांतों की क्शमता एवं सीमाओं के संबंध में, निम्न में से कौन-सा कथन सही है?
B · DPSP का पालन् राजय के लिए आवश्यमक है, लेकिन राष्ट्रीय प्राथमिकता नहीं।
Question bank
Tap to reveal →
नीती-निर्देशक सिध्दांत (DPSP) के संबंध में यदि कोई रााज्य सरकार DPSP के कुछ प्रावधानों को अमल में लाने में विफल रहती है, तो उस पर क्या संवैधानिक प्रक्रिया पड़ेगी?
B · रााज्य सरकार पर कोई कानूनी कार्रवाई नहीं होगी क्योंकि DPSP केवल मार्गदर्शक सिध्दांत हैं।
Question bank
Tap to reveal →
नीती-निर्देशक सिध्दांतों के अंतर्गत रााज्य द्वारा लागू जाने वाले निम्नलिखित में से किस अध्ययन को सर्वोच्च प्रात्मिकताप्राप्त नहीं माना जाता?
C · रक्षा और सुरक्षा की व्यवस्था
Question bank
Tap to reveal →
नीति-निर्देशक तत्त्वांद्रोळांच्य संधर्भ मंय, निम्न मंय से कोण सा कथन सत्य आहे?
B · DPSP राजय नीती के விகாس मंय मार्कदर्शक तत्व हैं जिन्हें राजय को लागू करना चाहिए।
Question bank
Tap to reveal →
नीति-निर्देशक तत्त्वांद्रोळांक (DPSP) के अंतरगत निम्न मंय से कौन सा तत्व राजय की आधिकारिक नीती के भाग के रूप में सिद्ध सिद्धबंध नहीं है?
D · धार्मिक स्वतंत्रता का संरक्षण
Question bank
Tap to reveal →
नीति-निर्देशक तत्त्वांद्रोळों से संबन्धित संध्धान की कौन-सी धाराः DPSP की आवधारणा को स्पष्ट रूप से प्रतिबध्द करती है और उसके पालन की प्रक्या बताती है?
B · धारा 37
Question bank
Tap to reveal →
नीति-निर्देशक तत्त्वांद्रोळों (DPSP) का उल्लंघन किस स्थिति मंय न्यायलय द्वारा संचिकरण नहीं होता?
A · जब वह मौलिक अधिकारों के साथ टकराव मंय हो।
Question bank
Tap to reveal →
شافليپیکی केंद्र-राज्य संबंधाच्या कोणत्या प्रकाराचा केंद्रिय सरकारला राज्यांवर सर्ववधिक अधिकार असतो?
Refer to the concept of केंद्र-राज्य संबंध प्रकार (सहकार्यमक, भागीदारी, संघराज्यात्मक).
D · केंद्रिय प्रकार
केंद्रिय प्रकाराचा केंद्रिय सरकारला राज्यांवर सर्वग्रीय अधिकार असल्याचे सांगितले जाते. याचे की म्हणजे विशिष्ट क्षेत्रांवर केंद्रीय सरकारचे एका प्रकाराचा अधिकार असतो.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्र-राज्य संबंधांमध्ये "निर्वाचान अधिकार" (स्थानीय किंवा राज्य पंचायत Nivelonkanche अधिकार) कोणत्या प्रकाराच्या विभागात येतात?
Refer to भाजोगोलिक राग्यकंतेतील केंद्र-राज्य संबंधाशास्त्री.
C · केंद्र व राज्य सरकारी विभागीय
निर्वाचान अधिकार केंद्र व राज्य सरकारी विभागीय यामध्ये जास्त प्रमाणात दोन स्तरांमध्ये सुसंगततेनें शासण होऊ शकते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेत केंद्र-राज्य संबंधांवाबत कोणती विधा स्पष्टी करतें की "केंद्रिय सरकार राज्यांवर प्रमुख शासकतेप करु शकते"?
Refer to Indian Constitution provisions regarding केंद्र-राज्य अधिकार.
A · धारा 356
धारा 356 नुसार केंद्र सरकार राज्य सरकारवर राज्यम पाळांपाळांच्या سلलीने नियत्रण (President's Rule) लादू शकते.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्र-राज्य संबंधांच्या प्रकारांपैकी "सहकार्यमक प्रकार" ची वैशिष्ट्ये कोणती आहेत?
Refer to types of केंद्र-राज्य संबंध (सहकार्यमक, भागीदारी, संघराज्य).
B · केंद्रिय सरकार व राज्यें एकत्र काम करतात
सहकार्यमक प्रकार केंद्र व राज्ये समन्वयाने काम करतात त्यामुळे व्यावस्थापन अधिकार प्रमुख प्रभागी होते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय केंद्र-राज्य संबंधांमध्ये "केंद्राचाधिकार" (केंद्राचाधिकार) कसा ठरविला जातो?
Refer to केंद्र-राज्य संबंध अधिकारांचे स्वरूप.
B · लिखित संसिधानानें ठरवलेले
केंद्रिय अधिकार भारतीय सांविधानिक संबंधीतकलमांसार निशिचित करणाऱ्याला अधारित आहेत.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्रीय-राज्य संग्रहालये 'सांगण्यात आलेले राज्याचा दरजा आणि त्याच्याशी संबंधित अधिकारी' कोणत्या प्रकारचे असतात?
Refer to संज्ञराज्यात्मक केंद्रीय-राज्य संग्रहाचा अभ्यास.
C · देशनाचार्य हितासाथी केंद्रीय आणि राज्य यांंचे समन्वय
संज्ञराज्यात्मक प्रकारात केंद्रीय व राज्यांचा विशिष्ट अधिकारी देशाचा हितासाथी समन्वय राखला जातो.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्रीय-राज्य संग्रह व्यावस्थेतील कोणता प्रकार केंद्रीय मध्यविभाग राज्यांचा स्वायत्तता अधिकारी देता?
A · संज्ञराज्यात्मक प्रकार
संज्ञराज्यात्मक प्रकारामध्ये राज्यांना अधिकारी स्वायत्तता दिली जाते आणि केंद्रीय ठेट हसत्क्षेपावयार काय(shrinks to) शक्ता.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्रीय सपत्तिचे कायद्यशीर मोटी कोणत्या प्रकारच्या केंद्रीय-राज्य संग्रहामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावते?
Refer to आर्थिक संधांतील केंद्रीय सपत्ती विभागान.
B · संज्ञराज्यात्मक संग्रह
संज्ञराज्यात्मक संग्रहामध्ये केंद्रीय सपत्तिचे नियम आणि राज्यांतील वाटप महत्त्वाच्या असते.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्रीय-राज्य संग्रहात “राज्यांचे विशिष्ट अधिकारी” कोणत्या घटकावरून निर्मित होतो?
Refer to आर्थिक राजघरंटनेतील राज्यांचे अधिकारी.
A · संज्ञराज्य प्रणाली
संज्ञराज्य प्रणाली राज्यांना विशिष्ट अधिकार आणे स्वायत्तपणा निश्चित करते, ज्यामुळे राज्य स्वातंत्र्य राखू शकतात.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्रीय-राज्य संग्रहाच्या सदर्भातheartbeat कोणत्या संज्ञात्मक अंगानेhokoदयाक समasya निर्मिती होते?
Refer to विविध परिस्थितीतील केंद्रीय-राज्य संग्रह (राजस्तर्पती शासन, आपत्कालीन व्यवस्था).
A · राजस्तरपती शासन
राजस्तरपती शासनाचा वापर केल्याने राजकीय संस्थानवर नियंत्राण ठेवण्यास होऊ शकतात.
Question bank
Tap to reveal →
केेंद्रिय संस्थेने केंद्र-राज्य संबंधामध्ये कोणता अधिकार असतो?
Refer to संवैधानिक अधिकारांचे स्वरूप.
B · केंद्रिय कायदे करणे
केंद्रिय संस्थेला कायदे करणे याचा अधिकार आहे, ज्यामुले संसद देशाच्या कायदेबनवले जाथे शकटतात.
Question bank
Tap to reveal →
केेंद्र-राज्य संबंधांमध्ये कोणते वैशिष्ट्य භारतीय संघात्मक संरचनेवर आधारित आहे?
Refer to भारतीय राजकीय संघात्मक व्यवस्थांबाबत.
C · साम्यवादरीत शक्ती केंद्र-राज्य संबंध
भारतमध्ये केंद्र-राज्य संबंध साम्यवादरीत आहे, जे संघराज्यात्मक प्रणालीचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे.
Question bank
Tap to reveal →
केेंद्र-राज्य संबंधामध्ये 'आर्थिक संबंध' कोणत्या अंगाने प्रभावित होतो?
Refer to केेंद्रिकृत आर्थिक धोरणे आणि राज्यांमधील संबंध.
C · केंद्रिय वित्त आयोग
केंद्रिय वित्त आयोग हे राज्य आणि केंद्र यांच्यातील आर्थिक व्यवहार ठरण्यासाठी आर्थिक संबंध करणाऱ्या संस्था महत्त्वाची आहे.
Question bank
Tap to reveal →
शालीलपैकी कोणते धारतीय राग्यघटनेचे केंद्र-राग्य संयंत्र आहे?
Refer to the diagram below showing केंद्र आणि राग्य यांचे केंद्र-राग्य संयंत्र, अध्यापक विभागणी, आणि संयंत्रित कार्यदे.
D · अधिकार क्षेत्राचा विशाल केंद्र आणि राग्य यांचा समतोल आहे
धारतीय राग्यघटनां संयुत्र स्पष्ट असून, केंद्र आणि राग्य यांच्यात अधिकारांच्या संतुलन राखलेले असते. केंद्राला अत्याधिक अधिकार नसतात, त्यामुळे अधिकारांवर नियंत्रण मारण्यात आहेट.
Question bank
Tap to reveal →
धारतीय राग्यघटनातील अनुच्छेद 246 आणि 245 यांचे मुख्य उद्दिष्ट काय आहे?
Refer to the diagram below which depicts अनुच्छेद 246 आणि 245 द्वारे केंद्र आणि राग्य संयंत्र अधिकारांची विभागणी.
B · केंद्र आणि राग्य सरकारच्या कृषेत्रीय अधिकारांची व्यवस्था करणे
अनुच्छेद 246 आणि 245 केंद्राच्या आणि राग्यांच्या कायदे बांधण्याचा अधिकार निशिचित करतात व त्यांचा कृषेत्रीय व्यवस्था करतात, ज्यामुळे केंद्र-राग्य संयंत्र संतुलन राखले जाते.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्र-राग्य संयंत्रांच्या संधर्भात, शालीलपैकी कोणता केंद्रीय यादीमधेद्वे योग्य?
Refer to the diagram below illustrating केंद्र, राग्य आणि संयुक्त यादीतील वेगवेगळे कर आणि अधिकारी.
A · माल आणि सेवा कर (GST)
माल आणि सेवा कर हा केंद्र कर केलेल्या यादीत तसंच संयुक्त यादीत देखील म्हटलेला कर आहे, ज्यावर केंद्राला नियुक्तर् अधिकार आहे.
Question bank
Tap to reveal →
धारतीय राग्यघटनेनुसार, केंद्राचा शक्तींपैकी कोणत्या अधिकाराचा वापर केल्याने अधिकार परिषदतीत केला जातो?
Refer to the diagram below depicting केंद्राचा विशेष शक्ती अधिकार वापर.
A · आपत्कालीन अधिकार (President's Rule)
आपत्कालीन अधिकार राज्य कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या परिस्थितीत केंद्र वापुरतो, ज्याला President's Rule म्हंटतात.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्र आणि राग्य सरकार यांच्यातील राजकीय संयम मुख्यतः कोणते आहे?
Refer to the diagram below showing केंद्र आणि राग्य यांच्यातील प्रमुख संघटक आणि संयबंध.
A · सामाजिक व धार्मिक संबंध
सामाजिक आणि धार्मिक संबंध केंद्र आणि राज्य सरकार यांच्यातील सहजीवन वाडवतो आणि राजकीय संसर्ग मुख्य संघटन करण्यात मदत करतो.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेंतील केंद्र-राज्य संबंध व्यवस्थापनासाटी कोणता आयोग सापण केला गेले आहे?
C · स्थायी पंचायती राज आयोग
स्थायी पंचायती राज आयोग केंद्र आणि राज्य यांच्यातील संबंध सुधारण्यासाठा आणि स्वराज्य मजबूत करण्यासाठा काम करते.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्र-राज्य संबंधांमध्ये संविधानाने कोणत्या विहानांमध्ये राज्यांना अधिक स्वतंत्रता दिली आहे?
B · अनुच्छेद 371 (प्रादेशिक विशेष अधिकार)
अनुच्छेद 371 प्रादेशिक विशेष अधिकार देता ज्यामुळे काही राज्यांना त्यांचा स्वतंत्रता अधिकार अधिक मिळतो.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्र आणि राज्य सरकार यांच्यातील आर्थिक संबंध कसे ठरवले जातात?
B · Finance Commission द्वारे निधी वाटप करून
Finance Commission केंद्र आणि राज्यांमध्ये निधी वितरित करते आणि आर्थिक संबंध ठरवते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेंतील केंद्र आणि राज्य यांच्यामध्ये वाट निधारणासाठा कोणती संस्था मुख्य भूमिका बजावते?
A · सरवोच्च न्यायालय
केंद्र आणि राज्य यांच्यातील वाटसंबंध निवारणिक प्रकरणांचे निर्णय सर्वोच्च न्यायालयाने सोडवले जातात.
Question bank
Tap to reveal →
राज्यपाल कोणत्या केंद्र-राज्य संबंधांमध्ये मुख्य भूमिका बजावतो?
A · केंद्र सरकारचे प्रतिनिधित्व राज्यमध्ये करणे
राज्यपाल हा केंद्र सरकारचा राज्यमध्ये प्रतिनिधी असतो व राज्य आणि केंद्र यांच्यातील संबंध राखतो.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्र-राज्य संबंधांमध्ये नियंत्रण व संवय राखण्याच्या कोणत्या संस्थान prmukh मानले जाते?\
Refer to the diagram below depicting केंद्र-राज्य प्रशासनाच्या संबंध.
D · केंद्र आणि राज्य सरकारांतिल संवाद समिती
केंद्र आणि राज्यांत संवाद समिती संबंधासाठ नियमन करण्यासाठी राज्यामध्ये धोरणांची अनुक्रमबद्धणी सुनिश्चित होते.
Question bank
Tap to reveal →
राज्यपात (President's Rule) लागू करण्याचा कायदेशीर आधार कोणता आहे?\
Refer to the diagram below which highlights केंद्राच्या राज्यपातासाठ कायदेशीर आधार.
A · अनुच्छेद 356
राज्यपात लागू करण्याचा अधिकृत कायदेशीर आधार अनुच्छेद 356 अंतर्गत आहे ज्यामुळे केंद्राला राज्यातील कायदा व सुव्यवस्था राखण्याचा अधिकार दिला आहे.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्र-राज्य संबंधांत आरधिक मदत कोणत्या संस्थेकडून मिळते?\
Refer to the diagram below showing निधी वितरकसंस्था संबंधांक धांचा.
B · Finance Commission च्या शिफारशी नुसार
Finance Commission आर्थीक मदत वाटपासाठी केंद्र आणि राज्यांमध्ये वित्तीय संबंध साधते.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनूसार, कोणत्या यादीमधून फौजी शक्तींचा समावेश आहे?\
Refer to the diagram below showing prmukh कायदे आणि अधिकार यांचं वर्गीकरण.
A · केंद्रीय यादी
फौजी शक्ती, संरक्षण संबंधी कामकाज केंद्रिय सरकार कडे केंद्र यादीत येतात, ज्यावर फक्त केंद्र सरकाराचा अधिकार असतो.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्र आणि राज्य यांच्यातील संबंधांमध्ये "साझा" उत्तरदायित्वाचे मुख्य उदाहरण कोणते आहे?\
Refer to the diagram depicting shared responsibilities between केंद्र आणि राज्य.
D · शिक्षण आणि आरोग्य
शिक्षण आणि आरोग्य क्षेत्र हा केंद्र आणि राज्य दोन्हींचा सामायिक जबाबदारीचा भाग आहे.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेनुसार, केंद्र आणि राज्य यांच्यातील वाद कसा निराकरण केला जातो?\
Refer to the diagram below illustrating केंद्र-राज्य वाद निवारण प्रक्रिया.
A · सर्वोच्च न्यायालयाद्वारे प्रकरण नोंदवून
केंद्र-राज्य वाद सर्वसामान्यपणे सर्वोच्च न्यायालयात न्यायालयीन प्रक्रियेद्वारे सोडवले जातात.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्र-राज्य संबंधातील 'स्मृतीके'चा (Memorandum of Understanding) मुख्य उद्देश काय आहे?\
Refer to the diagram below illustrating प्रमुख केंद्र-राज्य संबंधातील स्मृतीकेचा तथ्य.
A · धोर—notमक सहयोग्यांनी सहमती सुनिश्चित करणे
स्मृतीकेचा उद्देश केंद्र व राज्य यांच्यात सहकार्य वाढवणे आणि धोर—notमक असहमती टाळणे हा असतो.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्र-राज्य संबंधामध्ये "राज्यसभा"चे कोणते कार्य महत्त्वाचे आहे?\
Refer to the diagram below showing केंद्र-राज्य प्रामुख्यत्व प्राधिकारी.
A · राज्यांमध्ये प्रामुख्यत्व करणे आणि त्यांचे हित साधणे
राज्यसभा ही भारतातील राज्यांच्या हितांना प्रामुख्यत्व करणाऱी सदन असून ती केंद्र-राज्य संबंध दृढ करते.
Question bank
Tap to reveal →
शालीलपैकी आणीबाणीच्या कोणत्या प्रकरणाला सरकारला कायदे बनवण्याचा पूर्ण अधिकार प्राप्त होतो? \( \)
A · राष्ट्रपतीची आणीबाणी घोषणा
राष्ट्रपतीने दिलेला घोषणा अंतर्गत आणीबाणी दरम्यान, केंद्राला कायदे बनवण्याचा पूर्ण हक्क असतो जो राज्यांच्या कायद्यांवर प्राधान्य ठेवतो.
Question bank
Tap to reveal →
भारतीय राज्यघटनेतील कोणता कलम आणीबाणी घोषणा करण्याचा अधिकार केंद्र सरकारला देता?
A · कलम 352
कलम 352 अंतर्गत राष्ट्रपतीकडून केंद्र सरकारकडून आणीबाणी घोषणा करता येते.
Question bank
Tap to reveal →
आणीबाणी घोषणा होताना शालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?
C · राष्ट्रपतीही घोषणां कें द्र सरकारच्या स्वतंत्र सल्ल्यानुसार करतो
राष्ट्रपती राष्ट्रपती सल्ल्यालुनुसार आणीबाणी जाहिर करतों, हा निर्वन स्वतंत्रपणे घेत नाही.
Question bank
Tap to reveal →
आणीबाणी लागू केल्यावर कोणत्या अधिकारांवर बंदी घातली जाऊ शकते?
A · मूलभूत अधिकार
आणीबाणी दरम्यान खाली मूलभूत अधिकारांवर बंदी घालू शकते, ज्या अंतर्गत स्वतंत्रता, जमावबंदी यांचा समावेश होतो.
Question bank
Tap to reveal →
नियमलिखितपैकी आणीबाणीला कोणता प्रकरणाला "आपत्कालीन कल" म्हटले जाते?
A · राष्ट्रपतीय आणीबाणी
राष्ट्रपतीय आणीबाणी मध्ये राष्ट्रपतीय सुरक्षाकिंवा देशाच्या बचावासाठी लागू केलेली आपत्कालीन स्थिती आहे.
Question bank
Tap to reveal →
राघ्याच्याərkārvār kēndra sarkār āṇībāṇī ghoṣit karūn kontā adhikār prāpt karto?
A · राघ्य शासनाचा सर्व अधिकारी केंद्रालाच हस्तांतरीत होतो
आणिबाणी दरम्यान राघ्य शासनाचा संपूर्ण अधिकारी केंद्र सरकारकडे हस्तांतरीत होतो.
Question bank
Tap to reveal →
आणिबाणीच्या हक्कांतर्गत केंद्र सरकारने कंट्या कॉलावधिपुर्यंत लागून ठेवण्याात निघण्यााचा अधिकार लागतो?
A · 6 महिने
आणिबाणीगोष्ठीच्या केल्या वर ती प्रथम 6 महिन्यांसाठी लागू राहते, त्यानंतर लोंकसभाय़ा मान्यतेने वितारा शक्य आहे.
Question bank
Tap to reveal →
आणिबाणी दरम्यान खालिलपैकी कोणती प्रकल्प रद्ध केली जाऊ शकते?
A · मूळभूत अधिकारी
आणिबाणी गोष्ठा शुल्काकर मूळभूत अधिकारींवर बंदी लागू केली जाते; इतर प्रकल्प गवाकतंब नाहीत.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्र सरकारकडे आणिबाणीच्या काळात राघ्यासाथी कोणत्या अधिकार असतो?
A · सर्व प्रशासनिक अधिकार कायदेशनिर्णय करण्याचा
आणिबाणी काळेंद्वारे केंद्र सरकारला राघ्यात्मक सर्व प्रशासनिक व कायदेशनिर्णय अधिकार प्राप्त होतात.
Question bank
Tap to reveal →
अधी जाहिर केलेल्या आणिबाणीलाच लोंकसभेने मंजुरी दिली तरी काय होते?
A · आणिबाणी गोष्ठा रद्द होते
लोंकसभेच्यां मंजुरीशिवाय आणिबाणी काळबाह्य होते, तिला कायदेशनिर्णय दरम्यान राहाता नाही.
Question bank
Tap to reveal →
आनीबाणीची घोषणाकर्त्या खालिलपैकी कोणता विधान खरी नाही?
C · राज्यपाल सर्व निर्णय घेतो
आनीबाणीच्या काळात सर्व अधिकार केंद्र सरकारकडे जातात, राज्यपाल स्वतंत्र निर्णय घेऊ शकत नाही.
Question bank
Tap to reveal →
आनीबाणीच्या कार्यदेशीर प्रक्रियेत संधर्भात खालिलपैकी कोणता निर्णय लागू नसतो?
D · आनीबाणीचा व्हिस्टर केंद्र सरकार देणं शकतो कोणताही निर्णय महाराष्ट्रात
आनीबाणी व्हिस्टरहून लोकशह्य मंजरित होत, केंद्र सरकारला अशी निर्णय नाहीत.
Question bank
Tap to reveal →
आनीबाणी काळात राज्य सरकारची कार्यप्रणाली कशी राहते?
A · त्याचा पूर्णतः स्थगित होते
आनीबाणी काळात राज्य सरकारची सर्व कार्यप्रणाली स्थगित केली जातात आणि अधिकाऱ्यांकडून केंद्र सरकारकडे जातात.
Question bank
Tap to reveal →
आनीबाणी घोषणा कुठल्या परिस्थिती करण्यात येते?
A · राज्याच्या सुरक्षेसाठी धोका उत्पन्न झाल्यास
आनीबाणी राज्यीय सुरक्षेसाठी चिंता सरकारी सूचना गर्नतायाक परिस्थितीता जाहिर केली जाते.
Question bank
Tap to reveal →
आनीबाणी काळात following पैकी कोणत्या गोष्टींवर निर्णय वाधतो?
A · मिडिया आनी व्यक्क्ति स्वतंत्र निर्णय
आनीबाणी काळात मिडिया स्वतंत्र निर्णयावर कंट्रोल बांधील लावली जात नाही शकते.
Question bank
Tap to reveal →
राज्यक्षेत्रामध्ये अणुबांदी लाथू करणाऱ्या निर्णय कोणघेतो?
A · राष्ट्रपती केंद्र सरकारच्या सदस्यांनासल्ल्यानुसार
राष्ट्रपती अणुबांदी जाहिर करताना परंतु केवळ केंद्र सरकारच्या सदस्यांना सल्ल्यानुसार.
Question bank
Tap to reveal →
अणुबांदीची गोष्ठणा केल्यावर लोकसभा जिल्हा लोकांना किती वेळात संवती द्यावी लागते?
C · सहा महिने
अणुबांदीच्या तुरतू परिणाम सहा महिन्यांसाठी वैध असून अणि लोकसभेची मंजुरी आवश्यकता असते.
Question bank
Tap to reveal →
केंद्र सरकार अणुबांदी कालात राज्याच्या कोणत्या बाबतीत निर्णय घेतो?
A · सरव प्राथमिक अणि कार्यदेशनिर्वातीत बाबतीत
अणुबांदीच्या कालात केंद्र सरकारला राज्यातील सरव प्राथमिक, कार्यदेशनिर्वातीत अणि धोरणात्मक अधिकाऱ्यांचा प्राद्रर्भ राहतात.
Question bank
Tap to reveal →
निम्नलिखित पैकी कोणता अणुबांदीचा हक्कात समाविष्ट नाही?
D · लोकसभेची नियमीत बैठक
अणुबांदीच्या कालात लोकसभेच्या काम चाळू राहतात अणि त्याला यावर आदर येत नाही.
Question bank
Tap to reveal →
अणुबांदीची गोष्ठणा केल्यावर राज्यातील कार्यदेशनांचे काही व्यावस्थापित होतात?
A · केंद्र सरकारच्या कार्यदेशनांच्या राज्य कार्यदेशनावर प्रभाव टाकतात
अणुबांदीच्या वेळी केंद्र सरकारच्या कार्यदेशनांना राज्य कार्यदेशनावर स्थानीक प्राद्रर्भ प्रभाव टाकतात.
Question bank
Tap to reveal →
आणिबाणी लागू करण्याचा कोणता मुख्य उद्देश्य काय आहे?
A · रास्त्रीय सुरक्षेचा आणि सुरक्षाissimo राखणे
आणिबाणी राश्ट्रीय सुरक्षेच्या दृष्टिकोनातून आणि लोकांच्या सुरक्षेच्या दृष्टिने लागू केली जाते.
Question bank
Tap to reveal →
निम्नलिखितपैकी आणिबाणीचा कालावधी कोणता राष्ट्रकीय घटक असामान्य होतो?
A · राजा सुरक्षाकरिता
आणिबाणीचा कालावधी राजा सुरक्षाच्या आधीकरणावर प्रतिबंध असेल तर आणि त्या काळात सुरक्षेची भूमिका रहाते नाही.
