Login
OR
Don't worry. We'll fix this for you!
मराठी व्याकरणाचा महत्त्वाचा भाग म्हणजे वाक्यप्रकार (Types of Sentences). वाक्यप्रकार म्हणजे वेगवेगळ्या हेतूंसाठी तयार केलेले वाक्यांचे प्रकार. यामुळे वाक्यांचे स्वरूप आणि उपयोग समजून घेणे सोपे जाते. परीक्षेत वाक्यप्रकार ओळखणे, त्यांचे उपयोग आणि भेद लक्षात घेणे अत्यंत महत्त्वाचे असते.
वाक्यांचे तीन मुख्य प्रकार असून त्यांचे हेतू वेगवेगळे असतात:
विधेयक वाक्य म्हणजे अशी वाक्ये जी काही माहिती देतात, एखादी गोष्ट सांगतात किंवा कोणतीही माहिती दर्शवतात.
उदा. - अंबिका पुस्तक वाचते.
यात एखाद्या व्यक्ती किंवा वस्तूच्या कृती किंवा स्थितीबाबत माहिती दिलेली असते.
| विधेयक वाक्य प्रकार | विशेषता | उदाहरण |
|---|---|---|
| साधी विधेयक वाक्य | एक क्रियापद असलेले वाक्य | तो शाळेत आहे. |
| संयुक्त विधेयक वाक्य | एकापेक्षा जास्त क्रियापद असलेले, पण एक वाक्यसंधीने जोडलेले | ती अभ्यास करते आणि खेळते. |
| विधेयक वाक्यांच्या उपयोजन | माहिती देण्यासाठी वापरले जाते; सामान्यतः कटाक्षाने दाखवले जाते | आजचा दिवस उजाडला आहे. |
प्रश्नवाचक वाक्ये म्हणजे ज्याद्वारे कोणतीही माहिती, विचारणा किंवा शंका व्यक्त केली जाते. या प्रकारात कोणत्याही प्रकारचा प्रश्न विचारला जातो.
graph TD A[प्रश्नवाचक वाक्य] A --> B[होय/नाही प्रश्न] A --> C[विस्मयवाचक प्रश्न] A --> D[परिमाण दर्शक प्रश्न]
आज्ञार्थक वाक्यांद्वारे व्याक्तीकडे एखादा आदेश, विनंती, सुचना किंवा शिफारस केली जाते.
वाक्यातील क्रियापद, स्वरूप, आणि अर्थ यावरून वाक्यप्रकार निश्चित करणे शक्य होते.
| निकष | विधेयक वाक्य | प्रश्नवाचक वाक्य | आज्ञार्थक वाक्य |
|---|---|---|---|
| क्रियापद स्वरूप | साधा, माहिती देणारा | प्रश्न विचारणारा | आज्ञादायक, विनंती किंवा सूचना देणारा |
| शब्दरचना | सामान्य वाक्य | प्रश्नचिन्ह वापरलेले | विनंती, आदेश सूचित करणारे विशेष शब्द वापरतात |
| उद्देश | माहिती देणे | माहिती मागणे | आज्ञा किंवा विनंती करण्याचा हेतू |
पायरी १: वाक्याचा अर्थ तपासा - ही माहिती देणारी वाक्य आहे.
पायरी २: वाक्यात कोणताही प्रश्नवाचक शब्द नाही आणि आज्ञादायक स्वरूप नाही.
निष्कर्ष: विधेयक वाक्य आहे.
पायरी १: "का" हा प्रश्नवाचक शब्द आहे, ज्यामुळे प्रश्न विचारत आहे हे लक्षात येते.
पायरी २: प्रश्न दोन पर्यायांपैकी एकासाठी आहे (होय किंवा नाही).
निष्कर्ष: होय/नाही प्रकारचा प्रश्नवाचक वाक्य.
पायरी १: "कृपया" या शब्दाने मनमिळावू विनंती दर्शवते.
पायरी २: "बंद करा" हे एक आदेश किंवा विनंती सूचित करणारे क्रियापद आहे.
निष्कर्ष: हे जागृत आज्ञार्थक वाक्य आहे.
पायरी १: "का" या प्रश्नवाचक शब्दामुळे प्रश्नवाचक वाक्य असण्याची शक्यता आहे.
पायरी २: या प्रश्नात 'होय/नाही' चा उपयोग न करता, कारण विचारले आहे.
पायरी ३: हा प्रश्नकारक प्रकाराचा वाक्य आहे, ज्याला 'वाक्यप्रश्नवाचक' असे देखील म्हणतात.
निष्कर्ष: हा विस्मय किंवा कारण विचारण्यासाठी वापरलेला प्रश्नवाचक वाक्य आहे.
पायरी १: पहिला वाक्य हे एक विधेयक वाक्य आहे - माहिती देणारे.
पायरी २: दुसरा वाक्य हे आज्ञार्थक आहे - "सर्वांनी" + आज्ञादायक स्वरूप.
पायरी ३: तिसरा वाक्य प्रश्नवाचक आहे कारण "काय" प्रश्न विचारते.
निष्कर्ष: "सर्वांनी वेळेवर यावे." हे आज्ञार्थक वाक्य आहे.
When to use: एखाद्या वाक्याचा प्रकार पटकन ओळखायचा असेल तेव्हा.
When to use: प्रश्न प्रकार ओळखायचा असताना.
When to use: वाक्याचा उद्देश वाचून निर्णय घ्यायचा असताना.
When to use: विधेयक वाक्यांचे वर्गीकरण करताना.
When to use: वेळ कमी असल्यास.
Progress tracking is paywalled — subscribe to mark subtopics as understood and save your streak.
Go to practice →
Your Score
Your Rank
| Rank | Name | Score |
|---|
